Ratusz

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
26 lutego 2018

Pod olkuskim rynkiem rozciągają się podziemia średniowiecznego ratusza wybudowanego na początku XV wieku. Wtedy zwiększała się rola rady miejskiej, która w 1408 r. wykupiła wójtostwo Olkusza. Dlatego konieczna była budowa siedziby nowych władz miasta. Wzorem innych miast ratusz wzniesiono na środku rynku. Pierwsze wzmianki o olkuskim ratuszu określanym, jako „praetorium” pochodzą z lat 1438-1440.

Olkuski ratusz zbudowany był na planie regularnego prostokąta o bokach 14,20x21,30 m, co oznacza, że był większy od krakowskiego ratusza. Główne wejście do ratusza było od południa. Okazałą południową ścianę ratusza zdobiły gotyckie sterczyny, czyli elementy dekoracyjne w postaci smukłych, kamiennych wieżyczek. Z roku 1588 pochodzi wiadomość o ustanowieniu urzędu stróża nocnego, który pełnił służbę na ratuszowej wieży. Wiemy, że na ratuszowej wieży był zegar, gdyż w dokumentach z 1457 roku znajdujemy wzmiankę o wynagrodzeniu dla miejskiego zegarmistrza.

 

W piętnastym wieku, w części ratuszowych piwnic prowadzono wyszynk piwa, a w piwnicy pod wieżą znajdował się miejski areszt. W jednym z pomieszczeń piwnic był piec hypokaustyczny ogrzewający cały budynek. Wiemy, że na parterze ratusza znajdowała się kancelaria, z wielką sienią i obszerną salą sądową od południa oraz mniejszą sienią we wnętrzu wieży. Głównym pomieszczeniem znajdującym się na piętrze ratusza była sala posiedzeń rady miejskiej, sąsiadująca ze skarbcem. Według legendy, na ścianie sali posiedzeń rady był zawieszony średniowieczny miecz zwany „katowskim”, który obecnie znajduje się w zbiorach Muzeum Regionalnego PTTK w Olkuszu. W miejskim archiwum znajdującym się w ratuszu były zgromadzone najważniejsze dokumenty miasta. Budynek ratusza został przebudowany po wielkim pożarze miasta w 1584 roku. Wtedy od strony północnej i zachodniej, dobudowano do budynku ratusza parterowe przybudówki, w których mieściła się policja i areszt miejski. W olkuskim ratuszu byli przyjmowani dostojni goście odwiedzający miasto.

W 1547 roku mieszczanie olkuscy podejmowali w ratuszu króla Zygmunta Augusta, a w lipcu 1787 roku ostatniego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Z końca XVIII wieku pochodzą najstarsze ryciny przedstawiające olkuski ratusz, jak rysunek z czasów Komisji Boni Ordinis, która działała w Olkuszu od roku 1788 oraz akwarela Zygmunta Vogla z 1792 roku. Przedstawiają one ratusz w stanie uszkodzonym i dalekim od oryginalnego, średniowiecznego wyglądu, gdyż ratusz został zniszczony podczas wielkiego pożaru miasta w 1737 r., po którym odbudowano go dość prowizorycznie.

 

Rycina

Olkuski ratusz w widoku od zachodu, fragment „Prospektu Olkusza od Bolesławia” z czasów Komisji Dobrego Porządku (po 1788 r.) Archiwum Państwowe w Krakowie)

 

Dopiero z początków XIX wieku pochodzą dokładne plany olkuskiego ratusza sporządzone w związku z planami jego remontu i przebudowy. Rozbiórka zniszczonego budynku ratusza zakończyła się w 1825 roku, a w 1905 roku na tym miejscu wybudowano ceglaną, neogotycką wieżę ciśnień rozebraną w latach 60-tych XX wieku.

 

Plany ratusza

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Ratusz

    Ratusz

  • Powiększ zdjęcie Plan Ratusza

    Plan Ratusza

  • Powiększ zdjęcie Plan Ratusza 2

    Plan Ratusza 2

  • Powiększ zdjęcie Plan Ratusza 3

    Plan Ratusza 3