Starostwo

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
26 lutego 2018

Po raz pierwszy powiat olkuski utworzony został w 1810 r., jako jednostka administracyjna departamentu krakowskiego w Księstwie Warszawskim. W takim kształcie powiat istniał do 1815 r., kiedy Olkusz znalazł się w Królestwie Kongresowym. Wtedy to wiele ówczesnych powiatów połączono w obwody. Z powiatów olkuskiego, pilickiego i lelowskiego utworzono obwód olkuski z siedzibą w Olkuszu. Konieczne było, zatem wybudowanie siedziby dla nowego organu administracji. Dlatego w latach 1827-1828 dla potrzeb miejscowej administracji rządowej, a dokładnie Komisji Obwodowej, na miejscu dawnego kwartału królewskiego wzniesiono okazały, dwukondygnacyjny, klasycystyczny gmach. Przy jego budowie wykorzystywano materiał z rozebranego kilka lat wcześniej gotyckiego ratusza i zespołu klasztoru augustianów. Budynek został wzniesiony częściowo na starszych, gotyckich piwnicach dawnego kwartału królewskiego. W 1842 roku obwody zamieniono na powiaty, zaś te na okręgi administracyjne.

W latach osiemdziesiątych XIX wieku powiat olkuski liczył 2554 mil kwadratowych (ok. 1105 km kw.). W jego skład wchodziło 6 osad miejskich, czyli dawnych miast, oraz 246 wsi, folwarków, nomenklatur i dóbr ziemskich. W 1886 roku, w powiecie olkuskim było przeszło 102 tys. mieszkańców. Podczas I wojny światowej w budynku starostwa mieściła się siedziba austrowęgierskiego dowództwa wojskowego tzw. komendy etapowej oraz poczta. W odrodzonej Polsce budynek znów stał się siedzibą powiatu, w skład, którego wchodziły dwa miasta (Olkusz i Wolbrom) oraz 14 gmin. W budynku działał także Urząd Skarbowy. W 1923 roku, podczas obchodów 60 rocznicy powstania styczniowego, na budynku starostwa odsłonięto pamiątkową płytę poświęconą pułkownikowi Francesco Nullo, a ulica prowadząca z rynku do ul. Szpitalnej otrzymała jego imię.

 

W dniu 18 listopada 1931 roku, na budynku starostwa uroczyście odsłonięto pamiątkową, marmurową tablicę poświęconą „Poległym bohaterom w walkach z najazdem Rosji Sowieckiej”. Na tablicy zamieszczono nazwiska przeszło 250 mieszkańców powiatu olkuskiego, którzy polegli w tej wojnie. Obydwie pamiątkowe tablice zostały zniszczone podczas okupacji niemieckiej.

 

Podczas okupacji budynek był siedzibą Landkreis Ilkenau, czyli części dawnego powiatu olkuskiego, która została przyłączona do III Rzeszy. Od 20 sierpnia 1945 do czasu reformy administracyjnej w 1975 roku, kiedy zlikwidowano powiaty, budynek starostwa był siedzibą władz powiatu. Potem był wykorzystywany przez władze miasta i urząd rejonowy.

 

W latach 1992-93 przebadano częściowo tzw. „kwartał królewski”, czyli teren dawnej mennicy i urzędu górniczego. Badaniami objęto wschodnią część budynku oraz dwie małe piwnice gotyckie wychodzące poza jego obręb. Odsłonięto fundamenty wewnętrznego narożnika średniowiecznej kamienicy i mury oporowe sklepień wejść do zasypanych piwnic. Na wewnętrznym dziedzińcu posesji natrafiono na relikty czterech średniowiecznych kamienic, datowanych na pierwszą połowę XIV wieku. Badania prowadzone przez dra Jacka Pierzaka były kontynuowane w latach 2005-2009. Nie udało się, co prawda znaleźć bezpośrednich śladów po działalności urzędu górniczego, czy mennicy, ale natrafiono na sporo ciekawostek. W ścianie jednej z piwnic natrafiono na fragment kamiennego elementu architektonicznego z krzyżem i łacińską inskrypcją. Prawdopodobnie pochodzi on z rozebranego w 1821 roku kościoła NMP przy klasztorze augustianów.

 

Budynek dawnego Starostwa wraz z otoczeniem w granicach nieruchomości oznaczonej, jako dz. ew. nr 1584/1 wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego pod numerem rejestru A-944/M.

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Starostwo

    Starostwo