Historia obiektów

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Artykuły

Ratusz

Przejdź do - Ratusz

Pod olkuskim rynkiem rozciągają się podziemia średniowiecznego ratusza wybudowanego na początku XV wieku. Wtedy zwiększała się rola rady miejskiej, która w 1408 r. wykupiła wójtostwo Olkusza. Dlatego konieczna była budowa siedziby nowych władz miasta. Wzorem innych miast ratusz wzniesiono na środku rynku. Pierwsze wzmianki o olkuskim ratuszu określanym, jako „praetorium” pochodzą z lat 1438-1440.

Czytaj więcej o: Ratusz

Kwartał królewski

Przejdź do - Kwartał królewski

Wolne, królewskie miasto górnicze Olkusz. Ta dumna nazwa, to swoista kwintesencja historii Olkusza. Już w 1257 roku książę Bolesław Wstydliwy nadając przywilej klasztorowi klarysek w Zawichoście zadeklarował, że będzie im przekazywał rocznie dwie grzywny złota ze swych dochodów za „ołów olkuski”. Z kolei w 1299 roku książę Władysław Łokietek domagał się od króla Wacława II 4000 grzywien srebra oraz ośmioletnich dochodów z olkuskiego górnictwa. Widać, zatem, że bogactwo, jakie kryła olkuska ziemia, stanowiło niebagatelną pozycję w dochodach królewskich.

Czytaj więcej o: Kwartał królewski

Mennica

Przejdź do - Mennica

Dlaczego w Olkusza powstała mennica? Z jednej strony wynikało to z rosnących wydatków państwowych spowodowanych wojnami i zalewem obcej, często gorszej monety. Z drugiej bliskością Olkusza od stołecznego Krakowa i tym, że w Olkuszu był podstawowy surowiec, czyli srebro. Dlatego w 1578 roku sejm walny podjął decyzję o powołaniu mennicy, a król wydał uniwersał królewski o utworzeniu w Olkuszu mennicy. Olkuska mennica rozpoczęła działalność w 1579 roku i do 1584 roku była jedyną mennicą w Koronie. Mennica mieściła się w narożnej kamienicy w południowej pierzei rynku. Budynek nie zachował się do dzisiaj, spłonął w wielkim pożarze w 1612 roku. W Olkuszu wybijano szelągi, grosze, trojaki, a także talary, półtalary i dwutalary. Najwięcej produkowano jednak bilonu, a w szczególności trojaków, które były podstawową monetą. Za czasów Stefana Batorego, przeszło 60 proc. wszystkich monet wybijanych w Polsce powstało właśnie w Olkuszu.

Czytaj więcej o: Mennica

Baszta i mury miejskie

Przejdź do - Baszta i mury miejskie

Baszta z fragmentem murów obronnych miasta, to pamiątka czasów, gdy Olkusz, bogate górnicze miasto musiał być przygotowany na odparcie ataku obcych wojsk. Początkowo miasta broniły drewniano – ziemne fortyfikacje i fosa. Dopiero za czasów króla Kazimierza Wielkiego przystąpiono do budowy otaczających miasto kamiennych murów z basztami. Mur miejski miał długość około 1100 metrów, grubość od 170 do 200 cm i został wybudowany w technice opus emplectum. Zewnętrzna i wewnętrzna część muru była wykonana z ociosanych bloków czerwonego zlepieńca parczewskiego, a przestrzeń pomiędzy nimi wypełniona kruszonym wapieniem zalanym zaprawą. Muru broniło kilkanaście (14 lub 15) baszt oraz dwie bramy miejskie. Zwieńczone krenelażem baszty były otwarte do miasta oraz równe wysokością murom. Dopiero później część z baszt została zamknięta od strony miasta. Dla ułatwienia komunikacji, w murze miejskim wybijano tzw. furty. Jedna z nich, Furta Gęsia znajdowała się w pobliżu zrekonstruowanej baszty. Obwód olkuskich murów, zbliżony do regularnego prostokąta, stanowi unikat w skali ogólnopolskiej.

Czytaj więcej o: Baszta i mury miejskie

Starostwo

Przejdź do - Starostwo

Po raz pierwszy powiat olkuski utworzony został w 1810 r., jako jednostka administracyjna departamentu krakowskiego w Księstwie Warszawskim. W takim kształcie powiat istniał do 1815 r., kiedy Olkusz znalazł się w Królestwie Kongresowym. Wtedy to wiele ówczesnych powiatów połączono w obwody. Z powiatów olkuskiego, pilickiego i lelowskiego utworzono obwód olkuski z siedzibą w Olkuszu. Konieczne było, zatem wybudowanie siedziby dla nowego organu administracji. Dlatego w latach 1827-1828 dla potrzeb miejscowej administracji rządowej, a dokładnie Komisji Obwodowej, na miejscu dawnego kwartału królewskiego wzniesiono okazały, dwukondygnacyjny, klasycystyczny gmach. Przy jego budowie wykorzystywano materiał z rozebranego kilka lat wcześniej gotyckiego ratusza i zespołu klasztoru augustianów. Budynek został wzniesiony częściowo na starszych, gotyckich piwnicach dawnego kwartału królewskiego. W 1842 roku obwody zamieniono na powiaty, zaś te na okręgi administracyjne.

Czytaj więcej o: Starostwo